Akelei behoort tot de omvangrijke familie van de boterbloemachtigen (Ranunculaceae). De naam Aquilegia komt van de Latijnse woorden aqua = water en legere = verzamelen. De bladeren zijn als regel (dubbel) drietallig. De bloemen zijn merkwaardig van vorm: een groene kelk ontbreekt, de kelkbladeren zijn groter geworden en hebben een fraaie kleur. De vijf kroonbladeren zijn veranderd in nectariën (honingnapjes). Opvallend zijn de lange of kortere sporen die bij de omgebouwde kroonbladeren aanwezig zijn. Bij sommige soorten kijken de bloemen je aan, bij andere hangen ze omlaag (’knikken’). Er staan veelal enkele bloemen bij elkaar aan stelen die in lengte verschillen van 25 tot 100 centimeter, een en ander vooral afhankelijk van de soort. Het zijn typische voorjaars- en zomerbloeiers. De akeleibloem is zo ingericht dat uitsluitend hommels die een lange tong hebben bij de nectar kunnen komen. Kleine gaatjes aangebracht in de spoor duidt op ‘inbraak’. De bekendste kruisingsouders zijn Aquilegia chrysantha en Aquilegia azurea, beide van Noord-Amerikaanse herkomst. Het is een eersteklas borderplant die bij veel verschillende vaste planten ‘aansluiting’ vindt. Daarbij speelt de kleur van de akelei natuurlijk een rol. Enkele suggesties: ‘Silver Queen’ bij Salvia nemorosa ‘Mainacht’, ‘Crimson Star’ met Artemisia ludoviciana ‘Silver Queen’ en ‘Nora Barlow’ met Heuchera micrantha ‘Palace Purple’. Hier is sprake van een zeer heterogene groep, zeker wat bloemkleur en hoogte betreft. Er is echter ook een overeenkomst: ze hebben allemaal lange sporen.

Algemeen onderhoud

Een goede groei is te verwachten in elke losse humeuze tuingrond die niet te nat is.

De meeste akeleien staan graag zonnig, maar verdragen wat schaduw. Aquilegia alpina en Aquilegia vulgaris hebben een zekere voorkeur voor wat schaduw.

Houdt u er rekening mee dat akelei gevoelig is voor rupsen en luizen.

Cultivars